 |
| Bảo vệ dân phố kiểm tra camera an ninh được lắp đặt trên đường Tân Sơn, khu phố 15, P.12, Q.Gò Vấp, TP.HCM - Ảnh: Hữu Khoa |
Theo khảo sát trong bài “Gặp chuyện, còn ngại gọi dân phòng” (Tuổi Trẻ ngày 14-3), nhiều người dân cho biết khi gặp những tình huống liên quan đến an ninh, trật tự trong cuộc sống thường nhật còn ngại gọi lực lượng được cho là gần gũi nhất với người dân là dân phòng hoặc bảo vệ dân phố.
Điều này có lý do người dân chưa đặt niềm tin vào lực lượng này cũng như chưa hiểu rõ chức năng chính của lực lượng này là gì.
Trước đó, một khảo sát trong bài “Đụng chuyện mới tìm hiểu luật” (Tuổi Trẻ ngày 7-3) cũng cho thấy chỉ có tỉ lệ nhỏ bạn trẻ cho rằng biết phải chủ động tìm hiểu luật để áp dụng vào cuộc sống.
Phản hồi bài viết này, thạc sĩ xã hội học Lê Minh Tiến đặt vấn đề rất trúng khi cho rằng ngày nay “phản xạ mang tính luật pháp” là vấn đề còn xa lạ với người dân nói chung, ngược lại khi gặp những vấn đề cần giải quyết thì hầu hết người dân đều có “phản xạ cậy nhờ các mối quan hệ”.
Tôi cho rằng một xã hội mà “phản xạ cậy nhờ” trở nên thắng thế sẽ luôn tiềm ẩn những rủi ro cho mỗi cá nhân nói riêng, là nguyên do gây nên những xáo trộn nhất định trong xã hội nói chung. Một xã hội văn minh phải là xã hội mà ở đó pháp luật được thượng tôn và “phản xạ mang tính luật pháp” phải là phản xạ trước tiên.
Để tạo được “phản xạ mang tính luật pháp” thường xuyên trong xã hội, theo tôi, những vấn đề dưới đây cần được coi là giải pháp:
Thứ nhất, mong muốn người dân có kiến thức pháp luật như luật sư hay các chuyên gia luật là hoàn toàn không thể, thậm chí không cần thiết ngay cả đối với các quốc gia văn minh, bởi lẽ khi cần họ sẽ nhờ đến vai trò của luật sư.
Tuy vậy, các quy định cơ bản của pháp luật gắn liền với đời sống dân sinh phải được cụ thể hóa đến mức tối đa có thể, để người dân tự trang bị cho mình những kiến thức pháp luật cơ bản để ứng xử. Trong mọi trường hợp, việc tranh luận mang tính thuyết phục về luật pháp giữa người dân và lực lượng công quyền cần được xem là bình thường, cần thiết.
Nói điều này bởi thực tế trong nhiều trường hợp, người dân “đấu lý” với cán bộ công chức thường bị cán bộ công chức xử lý vấn đề theo đúng “trình tự thủ tục” mà thực chất là làm khó.
Thứ hai, trong những tình huống mang tính cấp bách, rất khó để người dân buộc phải nhớ chức năng, số điện thoại của các lực lượng công vụ. Thực tế cho thấy lực lượng dân phòng và bảo vệ dân phố rất gần gũi nhưng nhiều người dân không biết chức năng của lực lượng này là gì, liên lạc cách nào để cậy nhờ khi có việc.
Cần duy trì một đường dây nóng xử trí mọi tình huống về trật tự xã hội nói chung. Đây được xem như “tổng đài công lực”, tiếp nhận thông tin và từ đó điều hành các lực lượng phù hợp để giải quyết một cách nhanh chóng, hiệu quả, từ đó tạo niềm tin cho người dân khi có chuyện là gọi ngay đến tổng đài này.
Cuối cùng, điều tối quan trọng để người dân tạo được thói quen xử lý mọi vấn đề theo luật pháp là làm sao để người dân luôn tin luật pháp được xây dựng có hiệu năng cho mọi tầng lớp xã hội, không phải là nơi “ruồi to chui lọt, ruồi con mắc lưới”. Muốn vậy, mọi sai phạm cần phải được xử lý rốt ráo, dứt điểm và công khai minh bạch bất kể đó là ai.